• İstanbul20 °C
  • Erzincan18 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Kerer Köyü Şive Örnekleri
25 Şubat 2010 Perşembe 00:00

Kerer Köyü Şive Örnekleri

Konuşan : Mehmet AdalıYeri        : Kemah ilçesiDoğanbeyli B.Kerer K.Konu      : Genel D. 3-2         

Konuşan : Mehmet Adalı

Yeri        : Kemah ilçesi

Doğanbeyli B.

Kerer K.

Konu      : Genel

 

D. 3-2

 

         Aleykümselam dedi yüzbaşi. Baba dedi yanımızda esgeriye var  dedi. Boşına bu harmannan sürme dedi. Düşman geliyi, dedi. Elinden gelürse ğaş, dedi. Geşdi, goydu, geldi. Bir hafda sorna dedi ki ben burayı velayet belle¬dim. kırşehir'ine ğader getdük. Mahâcirlige. Bi terlam var da oraynan urğaşiyim. Gun tek  bi canım. Başğa bişey yoh, Allah'dan başğa. Çoğüdu ema her biri  bi terafa getdi. Bir atım var, bi de avradım. Sen ele deyiysin ya. Senin derdin onu söletmek. Senin derdin o namussuzluğu yapmah.

Ey ne edem. Yobaz mobaz deyiysin. Herif gediy  Isdanbol'a iki gün duriy, geliy, burda loğat parçalıy.

 

Konuşan : Şevket Köker

Yeri        : Kemah İlçesi

Doğanbeyli B.

Kerer K.

Konu      :Av

 

D. 3-3

 

           Zemheri ayının on üçünci güniyidi. Arhadaşlar toplandı, dediler ava gidelim. Ben de arhadaşlara dedim: Dağlarda gar çohdur, getmiyek. lrica etdiler, bunun üzerine arhadaşlarnan beraber ğahduh. Arhadaşlar da Taher, Musdafa, Yüsüf bi de ben.Gahduh burdan çıhduh. Dağa çıhduh. Bi de bi arhadaşımız vardı bizden bi hafda önce ava getmişdi. Orada Gapı'nın arhasında çığ aldı bunu. Yanındaki arhadaşlar bum çihartmişlar. Geldi burda annatdılar ki, Memmed'i felan yerde çığ aldı. Çığ aldıhdan  sorna ğurtılmaz. Dediler ki, üsdünde ğaldı, guşağı görüniyidi, çekdük, çıhartduh. O hafda içerisinde biz getdük. Tam arhadaşlaman çıharken bi tawuşan rasladı orda. Arhadaşımın  biri getdi bum vurdu. Dedim arhadaşlar ben şimdiye ğader ava  getdim bole bişey heş raslamadım. Bu pek eyi değil. Neyse dedi¬ler, eyi değilse de vurduğ onu. Getdüg ordan uzatmeyalım, Tere ma¬ğarası deyiler orda yatduh. O ahşam iki tene de kehlik  vurdılar çiftelernen. o ahşam orda onnan yedük. Ey ğış. Odun omuzlaman daşıdı getdüler orıya

Sabahdan ordan gahduh. Ordan getdük şeye dorğu Böyükdüz'e dorğu. Böyükdüz'den aşşage endük. Bir gece de orda yatduh. Musdafa arhadaşım dedi ki: Emi  sen her zeman geliyisin burıya. Gediyisin orda av yapıp geliyisin.ille orıya gidek. Yawu Mısdafa dedim, çığ alur bizi getmiyek. Yawu dedi, emi boş mı dönek? Haydi gidek. Getdük çıhduh  o daşın dibine. Dağlar haber veriy bize. Çığ gediy, ayeğımızı  neriye atsağ. Taher dedi, dönelim. Şey dedi ki, daha üş  tene teke gördüm . orda. Ben görmedim o görmüş. Tam gediyidük  o yannı dorğu, dağların sarp yerinde, arhadaşım ordan  yürüdü, beş adım atdı, altına adım daha atanda caketinden dutdum. Dedim seni çığ alacah. Gerisin geri geldi. Tekral daşlann ucuna yohan çıhıyuh. Ema gar tam göbekde, daha fazla. Bahdım otlar gonnıyı. Oranın yuha olduğunu annadım ben. Onnar aynı yerde galdılar, ben ordan yörüdüm ileriye dorğu. Sekgiz on adım atanda, öle bahdım ki dağlar kütüledi.  Üş dağın garı aldı beni. O setlere aşşağı daha neye  urğaduğumu bilmiyim. Bi selavat götüreyim dedi. hâşa hâşa  Allah mı lafıma geldi, bi selavat getürdim. Ben daha ne gader gelmişim. Garın altında ğalduğu mı hissetdim. Bele bi  ışığ gördüm, göründü, bahdım gine ğapandı. Annadım ikinci  bir çığ geldi. Eyvah dedim uşahlan da çığ aldı. Yatiyim. Dedim: Hey Yârebbi beni sen ğurtar. Her yerim içerde. Heç bi yerim görülmiy, dağın alanda. Elimi bi yoharıya doğru  uzatdım. Bu elim böle ğalmış. Yoharıya dorğu uzatdım nefesimden böle erimiş oralar.

 Elimi yohanya dorğu uzatdım, yohansı yoh, aşşağeyye dorğu uzatdım aşşağısı yoh, çekdim gerisin geri elimi. O zamana ğader tekrar elimi dibe dorğu diddim. Yoğusa önümde kıra aşşağı dökülmiş, orası yohaymış, elli santim gader. Şu orta barınağımın uci çihdı dişariye. Annadım dünya göründü. Ordan bağıriyim: Ben ölmedim gelin beni ğurtarın. Kimse yoh. Bir iki sahet orda yatdım.  O zemane ğader arhadaşlar demişler ki: Bu orda öldü, baah görmeye mi? O daşden inek, bu kiradan inek, benim isdıgametime  gelmişler. Bi de bizim arhadaş bahmış ki bi ses geliy. Boyuna bağıriyim o delükden. Bı de onya gelip bahıyı ki, orte yerde gırmızi bir gan. Şu ğader bi delük göründü. Ulan deyi bu burda, bu ses burdan geliyi. Seğirtmiş ordan aş¬şağı tam üzerime geldi. Amca geşmiş olsun dedi. Uşahlar  nerde? Onnardan baha heber ver, ondan sorna baha  başla. Dedi geliyler. Dedim onnar da ses versinner. Dutdu Mısdafı'ya bağırdı. Galmış daşın başında enememiş aşşağıya. Mısdafa'nın sesini aldım. Taher yoh. O zemana gader dedim çalişmayin. Bu sefer Mısdafa da geldi endi. Taher'e de  bağırdılar. Dedim yohsa siz yalandan mı bağınsız? Taher'e  çığ aldı, ikinci çığ geldi orda. De¬diler yoh. O zemana ğader Taher'e de bağırdılar, Taher de bu isdiğâmete geldi. Taher'in sesini alınca, dedim eyi şindi başleyen, dedim ema gar çoh. Bana deyiler, ğafan şahla. Ayah verip gar etiyler üsdümden ileri. Yavo dedim o garlar beni çoh yordu. Neye ğafame sahlıysiz, yitin getsin. Yitiyler onnar aşşağı. Yite yite dedim beni çihardamaşsız. Değneklernen dedim yannarımi oyun. Başladılar yannarımı oymaya. Oya oya, oya oya belime gader çehardılar. Bu sefer dutdılar bele asıldılar üçü birden. Bahdım galçelerimi çehardacahlar. Dedim yavu gelmeyem ayehlarım, geride ğalmış. Güıe oya oya, haddâ değneği de birisi bu sağ bileğime vurdı, az galdı bileğimi de ğıra. Bi sefer ayehlanma ğader aşdılar, ayehlarımı da çekdiler, çıhdım ordan. Aradan üş sahat geşmiş. Bu sefer ordan aldılar  beni, yohanya çihduh. Ben kendemi görmiyim, ne olduğu mu. Oysa ben hep paraçalanmışım. Üşimeye başladım.

 Dedim nedin edin baha bi ataş yahın. Hava da yağey. Bi ataş yahdüar. Isındım. Dediler, nedecök? Dedim Kerer'in yolı nerden yahınsa ordan gedecök. Onner heş gelmediler yanima. Bu sefer çihduh dağın üsdüne. öteki köw bize bi buçuh sahat  yahın emma Kerer'e gelmek isdeyök. Dedük gidek de ölüysük köwde ölek. Gardaş o dağın üsdüne çihduh, o dağlardan bi çığ daha getdi. Dedim aman ğardaş geri dönün. Neydek? Orda bi köw var. Ordan tikine aşşağı endik. Bir buçuh sahatda köwe endikden soma, bizi gördüler, geldi, ordan aldı götürdüler, Bi de bahdılar, tamylar beni, parçalanmışım. Tentüliyot sürdüler, ne bülem ben ilaş sürdüler, merhem sürdüler. O gece orda yatduh. Ema uşahlar heç uyimeylar. Ben de  uyiyamıyim. Yatağa yatunylar, ben ğaldurup gendimi sawunymışim.Gorhmışım demek. Neyse ordan gahduh Alp a gidecök. Geldük paremiz da yohdur. Orda bi hemşerimiz var, hasdanenin hademesi. Getdük ona haber verdük. Geldi bize beş li¬ra verdi. O zeman dohsan ğuruşudu bilet. Üş dene bület  alduh, geldük Ke¬mah'a. Kemah'a geldük ki orda otobos hazır. Otobosa bindük. Deha tiren de geliyken bi adam içeri girdi bi beyle bahdı, dedi bu herifi balon yapmeşlar. Ele ya bilmeyi benim dağdan uşduğumu, çığda ğalduğumu. Başımın her bişeyi de ekmegem de, azuğum da orda ğaldı. Geldük dedim beni yohardan evime götürün. Dedim öliysem evimde ölem. Yatdım yirmi gün ğader. Davanm var nöbete gediyım arhadaşlar ğomıylar. Bu sefer bahdım olacah gibi dewül, ben gendem getmeye başladım. Davan ayırdım getürdüm. Murc aldım, götdüm, o murçlan yedürdüm. Bahar oldu, bırezı öldü, birezi galdı. Geriye galanı da satdım.

 

Konuşan : Şaban Küçüker

Yeri        : Kemah İlçesi

Doğanbeyli B.

Kerer Köyü

Konu       : Genel

 

D. 3-4

 

 

Ula Hemît gel bunya. İpleri getür. Abdullah vula ğuzılan çevür gele. Vula seğirt, seğirt. Vay eşşeğolu eşşeg. İzzet ğoma hele. Goma, bırah ula, şu namussuzı beni bulaşduracah ahşamın darında. Eziz mübarek günü yavu, töbe Yarebbi. Sen misin be herif, get be get başımdan. Aman Yarebbi. Goş bana bi  su getür. Yavu Hasan Efendi şu debahayi ver bi ciğara içem.

Eman işin mi yoh, gel bunya. Aş şu radıyoyı bi söylesin. Ula  davar getdi. gah hele. Gurt gelûr şindi davara. Ula İzzet eşşeğı yuvarladuh göriy misen tû! Ellah belân vere he. Ço  alo ço. Ula dane geride ğalmiş, daneyi çek gele. İzzet Allah  nasib ederse çevürmeyi yepağ orıya, çay may ğaynadur içerük. Dinnerûk si..dir et. Ulan davar getdi, yeri yeri, Bah göriy misin bi kere yavu? Vula guzular yoharda, herhal bizim ğoyın Allah'dan hayırlısı. Albay gel bi ciğara yahah. Yavu  netdük sene sert bahiysin? Yörü, çalişecâsın. Ey satun mı alıy bu? Ulan ben senden satun mı aliyim? Senin behen yapacağın bir eylik. Bedava niye sûren. Ben gidecim çaye. Ne iş yapacoh orda? Bi göç âlemi. Alem yapacoğ orda. Davara kom  yapacoh, kopehler dolaşacah, siğır geleceg orıya.

 

Konuşan : İrfet İnce

Yeri        : Kemah İlçesi

Doğanbeyli B.

Kerer Köyü

Konu      : Genel

 

D. 3-5

 

 

Mahacirlikdeydük. Getdük burdan. Getdük Gonya'dayduh.Ordan Bozgıır gazasına, Gonya'nın içine. Onnar da onnara uymişlar, Delibaşına. Ben de çocuğudum o vahit. Getdim şeye şehere. Gonyu'ya. Köwdeydim. Ben bûlisin Hacıdod'da. Getdim hökümatın gapisına. İçerden içeriye ğanatlı ğapı, hisarda. Böyük ğanatlı ğapı. Getdim girdim ki, halk dolmış onya. O sahallı candarmalara vurmişlar, ğafalan yarılmış, boduruma atmışlar. Gözümü atdım ki camlar hep delük. Valinin şeyina atmışlar, oturduğu yere. Neyse orda halh da belece dolmış. De haydin, Allah'ım seven de haydin! Nereye gideceyhler? Harba gideceyhler. Temelli isdesyonu var ohanda, ordan asger geliymiş. Ne bülem, haberim yoh. Işde Allah'ım seven de haydin deyiy, ordan çehdılar. Getdim tiren eylenmiş orda. Ben de tirene dolduh. Tirene dolıyken, birisinin gapisına getdiler;dediler ki: Senin oğlun dâ alacoh. O da gedeceyh. O da deyiy, yavu ben size dedim mi ki, siz gelin bu işi yapın, ehdüal çihardın, yahut bu işi yapah. Ben size söyledim mi, dedi. Oreda bahdım oharıdan aşşağı endi, tapur tupur bi zeyıf deliğannı Dedi, haydin bâhalım, dedi. Oysa onun oğluymış. Ben ne bülem. Haydin bahalım dedi ordan getdük. Tirene dolduh. Sahat kösdek, o tüfekleri tahmışlar. Nerden almışlar bu hökümetin tüfengini? Ben ne bülem. Ondan sorna tireni delüklerden  sürdüler. Bi cayırtı gediy. Vulan atmayın, Allah'ızı seversiz atmayın derken, çıhduh. Orda bi top adam otıny orda. Ulan düşman dediler, ordan tireni eylediler. O yanı oharı gediyler tawüh cücigi gibi. Garişmişler birbirine  gediyler. Bi de getdiler, yahlaşduh, ula bunnar bizdenmiş.  Onner de geldiler tirene dolduh. Gayacuh köwi var, orıya oharı geşdük, getmişik. Bizi tiren götiriy emma : Kim götüriy? Tireni sûren kim? Başi bozulmiş çihmış ele. Oriye getdük, ben çihmadım dişarıye. Oreyi tanımiyim. Enin dediler,hep endik. Tirenin yanını sarduh. Tiren gerisine gaşdı, Gonyı'ya. Yalan sölemesin deyiy, ben diyniyim. Tiren yolının yannı sarduh. Durup dururken bi de bahduh bi top atmişlar, cemel topı, top bom etdi o tarafe düşdi. Bizi de o  yena düşürdiler. Üş denem atdilar, üş. Emma bize tohınmiy ki. Geri ğaçıysız? Geri geliyler. Göremiyûg ki. Garşimızda kimse yoh. Ben ne biliyim nerden geldi. Bi deliğannı,uzun, deyiy: Düşman eyağımın altında ıramız ğaldı. Nere gediysiz, dedi, hey Allah'dan gorhmazlar. Annıyamıyım. Asger şeheri çevüriymiş yâhu. Bah, ğaş sahatlıh yolda. Ben bahdım bayer yohan atey. Gediy, o yannı dorğu gediy. Tek ğaldı o adam. Nede? Tüfengini ğoyde omızıma, yallah. Onnar getdiler. Şehere yahlaşduh. Bi de geri döndüm ki, bi sivârı dolıy emma, o Gayacuh köwi dedüklerine, dörderinen hep. Sivârı. Yoh. Geldi o köwde yatdılar.

O köw de şehere ğaşmış, gocağanlar ğalmış. Tavuh, mal, yemek çoh, o köwde. Sabahdan oldı, ben de geldim şehere, yatdım. Sabahdan bi de bahdım ki bağların içinden tüfeng atıhy. Ben de getdim.Gonyalılar atiy. Getdim, bir Çerkeş elbiseli bi çete gimin, deli. O tüfeng de kesildi. Birisi uzim çubuğu arhalamış eve gediyken üzim çübuhlan arhasina tohundu. Atdı orıya, girdi içeri. Bi de bahdım ki; bi asger elbiseli omzunda bi tüfek, bi de elinde, öteki çete dedüğüm o elbiseli olanınan barabar geldi. Dedi hocam, dedi: Emma hoca da var yanimızda, dedi, biz de ehl-i isla- muh, dedi, gorhmayın, dedi. Geldi yanimıza ema şordan eşşağı san gög yüzlü bişey. Ordan ğaşdım ben. Bi de geldim ki, hökümeti teslim almişlar, bi süngili tikmişler ğapiya. Pulisler de palasğaları ğuşaniylar hâ. Pul isler heş meydanda yoğudu. Ele etmişler ki pulisleri, Gonya'nm yerlisi. Onnar hep büliylermiş  yapannarı.

Eman Yârabbı, sen bülüsen Yârâbbı! Daha ne din var, ne iman var. Beyle yiyecekler o ahâliyi. Ben de dolaşıydım. Bahdım köti bi asgerinen bi pules gel dediler  bana. Götdüler beni dorğu pulis ğarağoluna, sohdular içeriye. Girdim, getürmişler bi ğaş dene orda otınyı. Amma pulesin 67 biri gerilemiş, geliy, gösgüne cizmeyinen, elinde ökiz ğamçısı var ema onnan şoru ğanmıy, ulan avradım filan yapduğumun herifi, biz islam değül müydük? Deyiy, öldürüy, yeyiy. Soran yoh. Heş soran yoh. Seni öldürmişler soran yoh. Çaldi  çaldi usanana ğader. Ben de çağirdi. Eedi, sen necisin? Sen ne ariyisin? Dedim, beni aşurda dutdı bun ya sohdular. Get  dedi. Çocüğum ya. Beni ğowdü ordan. Asiylar. Çoğ asdilar. Yene ya Gonya'nm içinden isyan çıhardannan asdilar. Delibaş ğaşdı. Şeherin içinde olannan asiylar. Gözlerinden sü ahiyi, Delübaş dedüklerünün. Bi ğuru adam. Deve otarıy.Hayvannan gedip gelüylermiş. Vasayıt yoğ o vahıtlar. Orayınan  da getdim şusayman da getdim. Tükenmiy ki yollar getmeynen. Çöh getdim. Beyle kesiyük, birbirine çatiyuh. Altından ataş veriyük.

 

Konuşan : Ümmi Doğan

Yeri         : Kemah İlçesi

Doğanbeyli B.

Kerer Köyü

Konu      : Genel

 

D. 3-11

 

Çıhıyi, gelini küreginen o şey van Çiyrıh var, nem küreginen felan ediy, filan ediy. Biz ney dek onnara? Döğmeye seğirdir  gardeşcağızım. Küreynen, iki gelini, bi de gendi o Sahdik, ahan o ğan. Bizimki de orda tikili durıy da lehevla demedi. Ağzıdan lehevla çıhmadı. Orda seyir etdi. Onnar bana verdiler daşi. Ey ben de gowdum. Dedim, harmanimıza da gelmeyin, evimize de. Ey evin içine geliyler. Ahşamuçah evin içinde. Çihmıylar evin içinden. Hem gowuyuh, hem dögüş. Dursan eyi çalacahlar. Her bir daş sawuruylar bana böle. öteki de o yannannda duriy. Ey onun gelinneri veriy daşı,  bi daş da sen ona vur. Cıvcigin gelinneri. Fatimeynen, Çiynh  ikisi. Bizimki yannanna getdi tikili durdu. Düwara dayandı durdu. Ey benden ne isdisiz? Ben nedem? Derdim mi şekâyet edeceysin, bünnan mı? Gapiyi çihmaz ediy beni. Gece günüz onun bane zer an var. Onnari bi siz ğarağola çağırin. Vursunnâr. Herif gelmiş misafir. Sap daşey. Yevmeye verdi. Harmanı çihardacah ki idinin başina gide. Bülmiyim. Heş bişey etmedi. Bi gendi caneynen. Gomşulardan heş hoşnut değülim. En eyisi bunnar bülür. Bunnar onnardan da baş oldu. Bunnar onnan da geşdiler. Ey ben de sizden çoh hoşlaneydim ema hepisinden yüz çewürdüm. Yoh vallaha hoşnudum ben. Neye yüz çewürim, hoşnudum. Bah darde galdım şey etdim, ğoşarah geldim. Döğmek ne? Bana olan oldu saten,  vuran vurmış. Ne diyesin ayıp şunnardan. Yoh eyle dewül, başga şeye geliyler. Eve çifer çifer dolacahlar, bahalar, ne varmış, o Kotdo yoh mu işde onnar. Elin evinde ne var?  Gelini dolaşıy. Şindi ğayboldu. Kotdo yohdur. Heş getmiyim. Heş birin de eşiğini geşdiğim yohdur. Ben bir hefda, on  beş gün yatdım. Abu gözim kor ,oldu, az galdı ölem. Bi ğonşu içeri gelip de, demediler, benim size heş mi eyliyim  yoğudu? Geüp birisi ğapidan içeri gi¬rip de demedi, seni Ellah yaratmış, ne sen de bürda gomşusun demişin. Evde bi fırawun var. O fırawunu büliy misin? O firawunu vuracâsın en evvele. Gapilan işde orda. O her gün bahe daş atdi üç  dörd dene. Şüfer de rasgeldi, heş bişey demedi, geşdi. Bahdım ben girdim içeri. Onnar ' üç adam, ben bi adam. Bizim ki  de orda tikili durdu, seyretdi. Ben ne bülem. Ben dügin olmışım. Arğımiy da, arğı da yohdur da, bişeye sihışdurduhleyin arğiy. Dolaşduhleyin üsdümden dagiliyler. Hasdehanaya geldük, şu yana getdük. Hasdehana onnardan da beter.  Neye gelesin? Erhamızı verdük deyin, nediysiz edin bize. Ne bülem, ne gidem onnare. Bi da han o yanda. Onnare  eyi çalecahsın. O cıbılige eyi çalecahsm. Ey bu köwin giziyim. Babam evi orda. Ahan ora evim. Sahâbun öleli yirmi  senedür. Sahapsuzım. Ele bi gedem tahdeda. Bele durmadanse getmesi eyi. Biz beyle giderük. Kimse bişey demiy ki. Ben yeddi, sekgiz sefer getdim, geldim. Gine ahan beyle dolaşiduh. Başaçuh da get beyle get beyle de get. Niye beyle dolaşıysin diyen yoh. Bişey demiyler. Gaçen gaçey. Gowdum enadına gine gediyler. Hergün de gedip geliysin. Ben gidemem  doğrusu

 

Kaynak: ERZİNCAN VE YÖRESİ AĞIZLARI

İnceleme – Metinler - Sözlük

Prof.Dr.Mukim SAĞIR

Atatürk Kültür,Dil ve Tarih Yüksek Kurumu

Türk Dil Kurumu Yayınları No:565 Ankara,1995

ProfDr. Mukim Sağır Bey’e çalışmalarını kullanmamız için vermiş olduğu kişisel izinlerinden dolayı şükranlarımızı sunarız.


Yayına Hazırlayan : Tuba Hanım

Bu haber toplam 1762 defa okunmuştur
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Kemahlilar | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : kemahlilar@gmail.com | Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA