• İstanbul15 °C
  • Erzincan1 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri
19 Ekim 2007 Cuma 00:00

Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri

387 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri(937/1530) – II Amasya, Çorumlu, Sivas-Tokat, Sonisa-Niksar, Kara-hisâr-i Şarkî, Canik, Trabzon, Kemah, Bayburd, Malatya, Gerger-Kahta

387 Numaralı

Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri

(937/1530) – II

 

Amasya, Çorumlu, Sivas-Tokat, Sonisa-Niksar, Kara-hisâr-i Şarkî, Canik, Trabzon, Kemah, Bayburd, Malatya, Gerger-Kahta ve Divriği-Darende Livâları

<Dizin ve Tıpkıbasım>

 

T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü

Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 36

Defter-i Hâkânî Dizisi: III

Ankara - 1997

 

 

ÖNSÖZ

 

        Türk milleti idari, askerî, malî ve siyasî teşkilatlanma becerisini Orta Asya’dan başlayarak Anadolu’da kurduğu Osmanlı Devleti’yle zirveye çıkarmıştır. Üç kıtaya hakim olarak yüksek bir medeniyet oluşturması sebebiyle Osmanlı Devleti tarihçiler tarafından son zamanlarda büyük bir ilgi ile incelenmeye başlanmıştır. Özellikle dünya politikasına yön verdiği, askerî ve siyasî alanlardaki başarısının yanında ilim, sanat ve kültür alanlarında da aynı başarıyı gösterdiği XVI. yüzyıl üzerine araştırmalar yoğunlaşmıştır.

        Osmanlı Devleti ilk kuruluş yıllarından itibaren askerî alanlardaki üstünlüğünü idarî teşkilatlanmada da göstererek XVI. yüzyıla Türk asrı denmesine sebep olmuştur. Devlet görevlileri dışında kalan halk yani o zamanki tabirle reaya çok çeşitli ırk, din ve mezhebden meydana gelmekteydi. Osmanlı Devleti’nde reaya ile devlet arasındaki hak ve yükümlülüklerin hukukî kaidelerle belirlenip keyfî uygulamaların asgarîye indirilmesi, farklı kültürlerdeki toplumların Osmanlı idaresini daha kolay kabüllenmelerine sebep oluyordu. Bugün Ortadoğu, Afrika, Kafkasya ve Balkanlar’da yaşayan topluluklar din, kültür ve etnik kimliklerini Osmanlı Devleti’nin asırlarca uyguladığı adil ve hoşgörülü idaresine borçlu oldukları bilinmektedir.

        Devlet ile reaya arasındaki hak ve yükümlülüklerin büyük bir kısmı yapılan tahrirlerle teferruatlı bir şekilde düzenlenmiştir. Osmanlı tarihine ait en önemli arşiv kaynaklarından olan Tahrir Defterleri sancak esasına göre düzenlenmiş olup o bölgede yaşıyan reayanın uyması gereken kuralları genellikle defterin başında bulunan sancak kanunnamesinde ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

        XV ve XVI. yüzyıllarda Osmanlı Devleti’ne ait bir bölgenin idarî, iktisadî ve sosyal yapısını inceleyebilmek için mevcut kaynakların yanında arşiv belgelerine mutlaka başvurmak gerekir. Arşiv belgeleri arasında araştırmacılar için ana kaynak Tahrir Defterleridir. Tahrir Defterleri devletle reaya arasındaki malî ilişkinin temelini oluşturur. Devletin merkez dışındaki idare şekli ve anlayışı, ekonomik kaynakları, bunların tasarruf şekilleri, yer altı zenginlikleri, tarım, hayvancılık, su ürünleri, nüfus, etnik ve idarî yapı, askerî ve malî teşkilatlanmanın temelini oluşturan timar sistemi ve tüm beledî ve sosyal faaliyetlerin merkezi olan vakıflara ait en önemli bilgiler Tahrir Defterlerinde bulanabilmektedir.

        Bu kadar idarî, ekonomik ve sosyal bilgileri ihtiva eden defterlerin yayını için Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü “Defter-i Hakanî (Tahrir Defterleri)’lerin Yayını Projesi”ni 1993 yılında Osmanlı Devleti’nin büyük bir bölümüne ait 60-70 adet Tahrir Defterinin yayınlanmasıyla ilgili olarak hazırlamıştır. İlk olarak Anadolu, Karaman, Rum, Diyarbakır, Arab, Zulkadiriye, ve Rumeli eyaletlerine ait 6 adet defter seçilmiştir. Bunlardan üç tanesi yani Anadolu Eyaleti’ne ait iki ve Karaman ve Rum eyaletlerine ait bir adet defterin yayınıyla proje devam etmektedir.

        Bu ciltte 387 numaralı Tahrir Defterinin Rum Eyaletine ait Amasya, Çorum, Tokat ve Sivas, Sonisa ve Niksar, Karahisar-ı Şarkî, Canik, Trabzon, Kemah, Bayburd, Malatya, Kahta ve Gerger ile Divriği sancaklarına ait sosyo-ekonomik bilgileri ihtiva eden bölümü, tıpkıbasım ve dizini yapılmak suretiyle yerli ve yabancı araştırıcılarla ilgililerin hizmetine sunulmuştur.

        Eserin yayına hazırlanmasında emeği geçen Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı personelini tebrik eder, çalışmanın ilgililere yardımcı ve yararlı olmasını dilerim.

       

Yaşar YAZICIOĞLU

 

Başbakanlık Müsteşarı

 

 

 

Vilayet-i Rûm-ı Hadis:

1-Trabzon Livası:

2- Kemah Livası: (774-814 sayfaları arası), Kemah kazasına bağlı Kuzey-Kemah, Güney-Kemah, Vadi-vank, Orta-il, Aşağı-il, Kuru-çay, Değrensor, Gercanis ve Orçul nahiyeleri, Erzincan kazasına bağlı Güney-Erzincan ve Kuzey-Erzincan nahiyelerini kapsamakta idi.

 

İÇİNDEKİLER

 

A.  Kişi ve Cema’at Adları Dizini

Kemah : s. 95

 

B. Yer Adları Dizini

Kemah: s. 160-165

 

Haritalar

Kemah: s. 229

 

Adem Yıldızer Bey’in kişisel arşivinden.

Bu haber toplam 2788 defa okunmuştur
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Kemahlilar | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : kemahlilar@gmail.com | Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA