• İstanbul14 °C
  • Erzincan2 °C

Nidayi Sevim / www.kemahlilar.com

12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Nidayi Sevim / www.kemahlilar.com

Ne oldum deme, ne olacağım de!..

30 Haziran 2013 Pazar 20:01

 

         sekerpare-kadin.jpg                                                                                                              

Şekerpare Kadın'a ne oldu?!..

 

Bizi hikmete çağıran birbirinden güzel atasözlerimiz vardır. Fakat atalarımız bu sözleri neden söylemiş? Pek fazla üzerinde durmuyoruz gibi. Meselâ “Ne oldum deme, ne olacağım de!”, “Kime niyet, kime kısmet.” Aklıma ilk düşen iki örnek. Örnekler çoğaltılabilir. İşte bu atasözlerimize denk düşen ne anlama geldiğini açık bir şekilde ifade eden bir türbe ve türbemizin trajik hikâyesi. Burada tanıtacağımız türbe Eyüp Sultan, Sultan Reşad Caddesi, Beybaba Sokak ile Camii Kebir Caddesinin kesiştiği nokta da, Ferhat Paşa türbesinin karşı köşesinde yer alan Şekerpare Kadın Türbesidir. Bugün türbenin içinde iki erkeğe ait sanduka vardır. Bu sandukalar, Sultan İbrahim devri Bâbüssaâde ağalarından Abdurrahman Ağa ile yine Sultan İbrahim devri hazine-i hassa ağalarından Hasan Ağa’ya aittir. Fakat türbenin adı Şekerpare Kadın türbesi olarak bilinir. Ayrıca kitabesinde de aynı ada rastlanır. O halde bu garip olayın aslı nedir?!..

 

Osmanlı Devleti 16. yüzyılda muhteşem yükselişin arkasından 17. yüzyılda bir duraklama çağına girmişti. Sultan I. Ahmet’in kısa süren saltanatının arkasından düzenin bozulmaya başladığı görülür. İşte bu dönemlerde (1640-8) tahtta Sultan İbrahim bulunmaktadır. Şekerpare Kadın ise yabancı uyruklu genç bir cariye olarak girdiği sarayda yetişmiş, harem entrikalarını görmüş, anlamış ve bunların içinde nasıl zengin olunabileceğini kavramış, güzel ve zeki bir kadındır. Padişahı elde edebilecek etkinlikte, kurnaz ve hırslı bir genç kadın olduğu söylenmektedir. Onun padişahın musahibelerinden olduğu da bilinmektedir. Musahib veya musahibe hükümdarların sarayda sohbet ettiği kişilerdir. Şekerpare Kadın, yeteneğiyle hem Sultan İbrahim’in gözdelerinden biri olmuş hem büyük bir servete erişmiş hem de bir konağa yerleştiği gibi ayrıca kendisi için Eyüp Sultan’da bir türbe inşa ettirmişti. Ancak Sultan İbrahim’in saltanatının son yıllarında karışık bir takım entrikaların içinde yer alması ve Kösem Sultan ile aralarının açılması Şekerpare Kadın’ın sürgün edilmesine, nikâhlısı Musa Paşa’nın ise idamına sebep olmuştur.

 

Sultan İbrahim’in annesi Osmanlı tarihinin ünlü ve etkili kadınlarından olan Kösem Sultan, keskin zekâsıyla oğullarını etkisi altına aldığı ve bütün saraya nüfuzunu kabul ettirdiği bilinmektedir. Şekerpare Kadın ile Kösem Sultan’ın aralarının açılmasının sebebi bilinmez. Belki Şekerpare’nin bir takım yolsuzluklara adının bulaşması, Kösem Sultan’ın ise kendinden başka bir  kadının hâkimiyetine göz yummak istemeyişi aralarındaki soğukluğun başlıca sebebi sayılabilir. Bu rekabetin sonucunda Kösem Sultan, oğlu Sultan İbrahim’den ferman çıkararak Şekerpare Kadının bütün mallarına el koydurtup sürgüne gönderilmesini sağlamıştır. Bu karar o derece şiddetlidir ki genç kadının konağına kadar gidip gerekli bazı şeyleri almasına dahi izin verilmemiş ve olduğu gibi saraydan yola çıkarılmıştır. Şekerpare Kadın’ın sürgüne yollanması ile birlikte onun sayesinde yükselen ancak 5-6 gün sadrazamlığı olan nikahlısı Kaptan-ı Derya Kara Musa Paşa da gazaba uğramış ve İstanbul’da Yedikule’ye hapsedilerek, Şekerpare’nin sürgüne gönderildiği zamanlarda orada idam edilmiştir. 17. yüzyılda başta Sultan II. Osman olmak üzere bazı vezirlerin Yedikule’de idam edildikleri bilinir.

 

Bütün serveti elinden alınan ve ancak haline acıyanların yardımlarıyla yaşamını sürdüren Şekerpare kadının çilesi esas buradan sonra başlıyordu. Sürgün yeri İbrim kalesi olsu. Bu Mısır’ın en güneyinde Osmanlı ülkesinin Habeşistan (Etiyopya) sınırındaki son kalesidir. Şekerpare’nin burada ne kadar yaşadığı da bilinmiyor. Ancak o çağın içinde yaşamış olan Evliya Çelebi Şekerpare’nin bir süre sonra İbrim’den çıkarak Mısır’ a yerleştiğini ve orada öldüğünü bildirir. Ölüm tarihinin kaç olduğu ve bir mezarının bulunup bulunmadığı hakkında da bir bilgi yoktur. Şekerpare Kadın'ın mal varlığına el konulduğu sırada kendi adına yaptırdığı Eyüpsultan’daki türbesine de el konularak satılmıştır. Abdurrahman Ağa ile yakın dostu Hasan Ağa bu türbeyi ortaklaşa satın almışlardır. Türbenin kitabesinden anlaşıldığına göre aralarında çok sıkı dostluk bağı vardır. Hasan Ağa Abdurrahman Ağa ile birlikte 1652 yılında öldürülmüştür. Ayrıca Sadr-ı Esbak Mustafa Nail Paşa’nın eşi olan Fatma Sultan da (1867) burada gömülüdür.

 

Alman şair ve edebiyatçısı Heinrich Heine bir yazısında “Her mezar taşının altında bir dünya tarihi yatar” der. Gerçekten mezarlıklardaki binlerce mezar taşı bir vakitler yaşamış ve tarihe mal olmuş kişilerin hatırasını yaşatır. Her ölü tarihte nam bırakmış bir kişi değildir. Fakat o kişi hayatta olduğu yıllarda bir tarih yaşamıştır. Basit bir mezar taşından daha önemli bir mezar anıtı olan türbe ise tabiatıyla içinde yatan kişi veya kişilerin tarih içindeki varlıklarını hayat hikâyelerini daha ayrıntılı bir şekilde yansıtmaktadır. Alman şairi Heine’nin sözü, Eyüp Sultan semtindeki Şekerpare Kadın türbesinde bütün canlılığı ile kendisini göstermektedir. Bu türbe Osmanlı tarihinin entrikalarla, karmaşık olaylarla dolu bir döneminde yaşayan Şekerpare Kadın’ın ibret vesikası sayılabilecek trajik hayat hikâyesinin abidesi olarak İstanbul tarihindeki yerini almaktadır. 1957 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılan imar hareketinden önce buradaki türbe, senelerce marangoz atölyesi olarak kullanılmıştır. İmar sırasında türbenin yola bakan kısmındaki sebil de kaldırılmıştır.

Bu yazı toplam 1572 defa okunmuştur.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Kemahlilar | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : kemahlilar@gmail.com | Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA