• İstanbul20 °C
  • Erzincan18 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Üzerlik
09 Kasım 2008 Pazar 00:00

Üzerlik

Anadolu kültürü ve halk bilimi içinde çok yönlü işlevi ile bir aksesuardır üzerlik. Belki de aksesuardan da öte yaşayan anlamların dizilişidir. Kemah yöremizde de yaygın olarak evlerin

 

Anadolu kültürü ve halk bilimi içinde çok yönlü işlevi ile bir aksesuardır üzerlik. Belki de aksesuardan da öte yaşayan anlamların dizilişidir.

 

Kemah yöremizde de yaygın olarak evlerin ve çeyizlerin en müstesna köşelerinde sıkça rastlarız üzerliğe. Üzerlik işleyerek genç kızlarımız el becerilerini geliştirir ve sonrasında dantel ve oya işlerine terfi ederlerdi eskiden. Çeyizlerde boy boy üzerlikler saklanır, günü geldikçe evlerin en güzel köşelerinde gurur ve misyonu ile sergilenirdi.

Üzerlik genelde terk edilmiş, kurak, taşlık ve mezarlıklarda yetişen beyaz çiçek açan meyveleri kapsül şeklinde bir bitkidir. Halk arasında yaygın bir inanca göre üzerlik otu, şehit kanı dökülmüş topraklarda yetişmektedir. Aslında bu inançta biraz gerçek payı da yok değildir. Üzerlik otu, fosfatlı toprakları çok sever. Bunun için de fosfatlı toprağın bol olduğu mezarlıklarda sıkça yetişir. Bitki olarak da meyve olarak da birçok hastalığa derman olabilen üzerlik bitkisi; nazara büyüye karşı da sıkça kullanılır. Alternatif tıp kapsamında halk tababetinde sara hastalığı, varis, müzmin baş ağrıları, alerjik grip, mafsal ağrıları, romatizma, basur ve bağırsak gazlarının tedavisinde değişik yöntemler ile uygulanarak şifa dağıtan bir bitkidir üzerlik.

Halk arasında çoğu hastalığın en önemli sebebi “göz değmesi”, “isabet” gibi adlarla da anılan nazar'dır. Nazara karşı çeşitli yöntemler ile insanlar tedbirler alır. Bunlardan biri de üzerlik tohumu veya otunun yakılarak evde veya nazara tutulan kişi üzerinde tütsü yapılmasıdır. Bu işlemin yanı sıra üzerlikten yapılan süs aksesuarları da sürekli evlerde saklanır. Üzerlik meyvelerinden yapılan nazarlıklar bir anlamda, her an el altında ve göz önünde bulunan bir tütsü deposu olarak işlev görür. Aynı zamanda da evi süsler. Kadınlar yaz ortasında henüz olgunlaşmamışken yeşil olarak topladıkları tohum keselerini bir iğne yardımıyla ipe dizerler. Ortaya yerleştirilen bir sopanın ya da çıtanın etrafına renkli bir bez sararak ve meyveler arasına küçük renkli basma veya pazen  parçaları geçirerek baklava ya da çift muska biçiminde bir şekil oluştururlar. 

Bugün sadece meraklı bayanların işlediği ve bir çok insanın işlevinden haberdar olmadığı Üzerlik ve kültürü maalesef unutulmak üzere olan folklorik değerlerimiz arasında yerini almıştır.

Boy boy ve rengarenk işlemeler ile dizilen üzerlikler, bu gün çok az evde kendine de nazar değdirmeden varlığını sürdürmeye çalışmaktadır.

 

Bahçelerde üzerlik

Dalları delik delik

Pembe yanak üstüne

Mavi gözler nazarlık

Bu haber toplam 3237 defa okunmuştur
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Kemahlilar | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : kemahlilar@gmail.com | Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA